شنبه 1395/11/2 - 8 : 23
مشخصات امام جمعه
سید فضل ا… حسینی
سید فضل ا… حسینی
طالقان
خطبه ها
بيانات در خطبه هاي نماز جمعه مورخ 1395/10/24
تفسیر مناسبتی: جهاد با مال و جان در راه خدا

باسمه تعالی

24دی ماه 1395 برابر با 14 ربیع الثانی 1438

خطبه اول: سفارش به تقوا

امام علی علیه السلام: إذَا کُنْتَ فِی إِدْبَارٍ، وَالْمَوْتُ فِی إِقْبَالٍ، فَمَا أَسْرَعَ الْمُلْتَقَى. هنگامی که تو در حال ادبار و پشت کردن به دنیا هستی، و مرگ نیز در حال اقبال و رو آوردن به توست، پس چه سریع است دیدار شما!

نهج‏البلاغه، ج ۴، ص ۲۰

در جای دیگر فرمود: فكُلُّ يَومٍ يَمضيِ عَلَيكَ يَمضيِ بِبَعضِكَ. هر روزی که بر تو می گذرد، بخشی از تو را می برد. غررالحکم ص159

هنگام سپیده دم خروس سحری     دانی که چرا همی کند نوحه گری

یعنی که نمودند در آیینهی صبح     کز عمر شبی گذشت و تو بی خبری

 

تفسیر مناسبتی: جهاد با مال و جان در راه خدا

به مناسبت درگذشت مرحوم آیة الله هاشمی رفسنجانی

آیات قرآن کریم:

الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللّهِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ - "آنها که ايمان آوردند، و هجرت کردند، و با اموال و جانهايشان در راه خدا جهاد نمودند، مقامشان نزد خدا برتر است؛ و آنها پيروز و رستگارند!"توبه/20

انْفِرُواْ خِفَافًا وَثِقَالاً وَجَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ - "(همگى به سوى ميدان جهاد) حرکت کنيد؛ سبکبار باشيد يا سنگين بار! و با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد!"توبه/41

لَكِنِ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ مَعَهُ جَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ وَأُوْلَئِكَ لَهُمُ الْخَيْرَاتُ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ - "ولى پيامبر و کسانى که با او ايمان آوردند، با اموال و جانهايشان جهاد کردند؛ و همه نيکيها براى آنهاست؛ و آنها همان رستگارانند!"

أَعَدَّ اللّهُ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ - "خداوند براى آنها باغهايى از بهشت فراهم ساخته که نهرها از زير درختانش جارى است؛ جاودانه در آن خواهند بود؛ و اين است رستگارى (و پيروزى) بزرگ!"توبه/88

 

ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُواْ مِن بَعْدِ مَا فُتِنُواْ ثُمَّ جَاهَدُواْ وَصَبَرُواْ إِنَّ رَبَّكَ مِن بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ - "امّا پروردگار تو نسبت به کسانى که بعد از فريب‏خوردن، (به ايمان بازگشتند و) هجرت کردند؛ سپس جهاد کردند و در راه خدا استقامت نمودند؛ پروردگارت، بعد از انجام اين کارها، بخشنده و مهربان است (و آنها را مشمول رحمت خود مى‏سازد)نحل/110

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ - "مؤمنان واقعى تنها کسانى هستند که به خدا و رسولش ايمان آورده‏اند، سپس هرگز شکّ و ترديدى به خود راه نداده و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد کرده‏اند؛ آنها راستگويانند."حجرات/15

وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ - "و آنها که در راه ما (با خلوص نيّت) جهاد کنند، قطعاً به راه‏هاى خود، هدايتشان خواهيم کرد؛ و خداوند با نيکوکاران است."عنکبوت/69

مفهوم جهاد با اشتقاقات متعددش در قرآن کریم بارها به کار رفته است. جهاد به معنای تلاش و کوشش است، مانند آیه ی زیر که به همان معنای لغوی استعمال شده است:  وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا  عنکبوت/69

اما در اصطلاح معارف قرآنی و روایی، جهاد معنای بسیار وسیعی دارد که در تحت دو بخش کلی جهاد با جان و جهاد با مال قرار می گیرد. در قرآن کریم بارها جهاد با مال در کنار جهاد با جان قرار گرفته است: انْفِرُواْ خِفَافًا وَثِقَالاً وَجَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ - "(همگى به سوى ميدان جهاد) حرکت کنيد؛ سبکبار باشيد يا سنگين بار! و با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد!"توبه/41

یعنی اگر توشه دارید یا ندارید، اگر سلاح دارید یا ندارید، اگر زن و بچه دارید یا ندارید، اگر ملک و تجارت دارید یا ندارید... در هر صورت چه سنگین بار باشید یا سبک بار در راه خدا با جان و مالتان جهاد کنید. مرحوم آیة الله هاشمی که پیش از انقلاب اموالی داشت نه تنها این بار و مال جلوی فعالیت های جهادی و انقلابی او را نگرفت، بلکه به فرموده رهبر انقلاب که از اوان مبارزه با هم بودند: «اموال خودش را صرف انقلاب می کرد و به مبارزین می داد».

و بعد هم بار تشکیل خانواده که بر دوشش آمد نیزاین بار نتوانست حرکت های جهادیش را کُند کند: : انْفِرُواْ خِفَافًا وَثِقَالاً وَجَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّه.

باز از ویژگی های مجاهدان در قرآن کریم آمده است که: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ - "مؤمنان واقعى تنها کسانى هستند که به خدا و رسولش ايمان آورده‏اند، سپس هرگز شکّ و ترديدى به خود راه نداده و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد کرده‏اند؛ آنها راستگويانند."حجرات/15

این مجاهدان مؤمن در مسیر حرکت جهادی و انقلابی خود دچار شک و تردید نمی شوند و به اصطلاح امروز نمی بُرند و در جا نمی زنند. این که شخصی بیش از 60 سال عمر خود را صرف راهی کند که این راه سال ها زندان داشته باشد، شکنجه داشته باشد، تبعید داشته باشد، معلوم هم نباشد که آیا این همه زحمات به نتیجه می رسد یا نه. ایمانش سخت و محکم باشد و هیچ تزلزلی در او ایجاد نشود و پس از آن که پیروز شد تا شیرینی پیروزی را نچشید، جنگ و ویرانی و محاصره اقتصادی به سراغ کشورش بیاید و علاوه بر همه ی این ها تهمت ها و ناسزاها علیه او از هر طرف سرازیر شود، حتی از جانب برخی دوستان و او خم به ابرو نیاورد و همچنان ایمان به انقلاب و امام و رهبری را حفظ کند و دچار تردید در انقلاب نشود، این از نمونه های برجسته تاریخ است که عده کمی حامل این خصلتند.اما ما در انقلابمان تعدادی برجسته از این دست داریم که یکی از برجستگان آن مرحوم هاشمی بود. صبر و استقامت هاشمی جداً کم نظیر بود. انواع سختی، بداقبالی و بی مهری دید اما با انقلاب و رهبری هرگز قهر نکرد. به خاطر برخی اظهار نظرهایش که جامعه نمی پسندید و به خاطر رفتار برخی بستگانش که به حیثیت او لطماتی وارد شد و موج هایی که در جامعه علیه او ایجاد شد، و در چنان موقعیت حساس شیاطین سعی کردند به او نزدیک شوند و او را وسوسه کنند که در مقابل رهبری و انقلاب موضعگیری کند. در اوج چنین لحظات حساسی بود که در جمع جمعیت زیادی از جوانان با صدای بلند گفت: «خامنه ای عشق من است»

مقام معظم رهبری نیز فرمود: «اختلاف نظرها و اجتهادهای متفاوت در برهه هایی از این دوران طولانی هرگز نتوانست پیوند رفاقتی را که سرآغاز آن در بین الحرمین کربلای معلی بود بکلی بگسلد و وسوسه خناسانی که در سال های اخیر با شدت و حدت در پی بهره برداری از این تفاوت های نظری بودند، نتوانست در محبت شخصی عمیق او نسبت به این حقیر خلل وارد آورد».

مؤمن انقلابی یعنی این؛ نه این که مانند برخی تا یک تشر و مخالفتی از رهبری که به صلاحشان است بشنوند و یا همین که در دوره ای مردم به او رأی ندادند ویا در مراسمی چند  به او به او توهین کردند، یا ریاست و پست را از آنان گرفتند، قهر کند و حتی اصل انقلاب و دستاوردهای آن را تخطئه نماید و با دشمنان قسم خورده نظام مانند آمریکا و اسرائیل همراه شود. بلکه یک انقلابی اگر از در بیرونش کردند باید از پنجره وارد شود.

قرآن کریم شرط ایمان و جهاد را « لَمْ يَرْتَابُوا » ذکر می کند. جهاد و ایمانی که به تردید و شک برسد ایمان متزلزل است. ما در بین خود انقلابی ها و حتی جنگ رفته هایی داریم که به خاطر برخورد بدی که در برخی ادارات یا از جانب برخی شخصیت ها یا مردم دیدند که بسیاری از این موارد به خاطر اشتباه خودشان بوده، اصل انقلاب و یا دستآوردهای آن را زیر سؤال می برند و یا در یک انزوای محض و سکوت فرو رفته اند.

این افراد قدری در رفتار خود بایندیشند. این همه تلاش و رنجی که در راه انقلاب کشیدند را چرا می خواهند به این راحتی و مفت از دست بدهند و خود را هم از چشم مردم بیاندازند و هم دشمنان ما را شاد کنند و هم ثواب آخرت خود را از دست بدهند. در حالی که اگر برگردند و در جایی هم که لازم است به خاطر اشتباهاتشان از مردم عذرخواهی کنند هم اعتبار خود را در بین مردم به دست خواهند آورد و هم دشمنان را ناامید می کنند و هم اجر اخروی خود را محفوظ خواهند داشت.

در حالی که قرآن کریم در موارد متعددی بر جهاد با جان اصرار دارد: « وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ  » جهاد با جان تنها به خطر انداختن جان نیست. یکی از موارد مهم جهاد با جان، دادن آبروست و این گاهی از جنگ هم سخت تر است. می فرماید با جانتان جهاد کنید.

 اگرچه افترا و تهمت و غیبت و آبروی مؤمن را بردن از گناهان کبیره است و رواج چنین رذایلی برای جامعه ستم است. اما در صحنه مبارزه و مسئولیت حلوا پخش نمی کنند. کسی که در جامعه مسئولیتی را به دوش می کشد آن هم در جامعه ی آزاد و مردم مداری مانند ایران،همواره مسئولین در معرض اعتراض و مطالبات مردمی هستند و برخی اعتراضات ممکن است به حق باشد و برخی نیز بنا حق و نیز عده ای از معترضان اهل تقوا نیز نیستند و مسئول را آماج تهمت و انگ های متعدد قرار می دهند.

در این آیاتی که خواندم و دیگر آیات مانند سوره ی توبه آیات 88و20 در کنار جهاد با جان، جهاد با مال نیز آمده است: « وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ» که این جهاد نیز قید « فِي سَبِيلِ اللّهِ»  دارد.

مرحوم هاشمی با توجه به اموالی که پیش از انقلاب داشت و هوش و زیرکی و شم اقتصادی که به طور ذاتی در وجودش بود، اگر در مسیر مبارزه قرار نمی گرفت و عمر و وقتش را صرف جمع آوری اموال می کرد، یکی از ثروتمندان انگشت شمار کشور بود. امروز مشاهده می کنید که شخصیت های بسیار مطرح دنیا مانند آقای ترامپ و خانم مرکل از ثروتمندان بنام کشور خود نیز هستند زیرا هم ثروت به آنان کمک کرد به مسئولیت برسند و هم با داشتن مسئولیت ثروت خود را بیشتر کردند.

مقام معظم رهبری در تاریخ 29/3/88 درباره ی آقای هاشمی فرمود: «بعد از انقلاب ایشان مسئولیت های زیادی داشت. هشت سال رئیس جمهور وقت بود، قبلش رئیس مجلس بود، بعد مسئولیت های دیگری داشت. در طول این مدت هیچ موردی را سراغ نداریم که ایشان برای خودش از انقلاب یک اندوخته ای درست کرده باشد».

او با داشتن مال وارد مبارزه شد و مالش را برای مبارزاتش هزینه کرد. اما برخی به محض رسیدن به مسئولیت اولین چیزی که به ذهنشان خطور پیدا می کند این است که من در این مدت مسئولیت که ممکن است خیلی کوتاه هم باشد چه کار کنم که بارم را ببندم. اگر کار به جایی برسد که رویه ی غالب مسئولینمان این فکر شود باید فاتحه انقلاب را بخوانیم. باید دستگاه های نظارت قوی عمل کنند تا لااقل جلوی اختلاس ها گرفته شود، ساده زیستی پیش کش.وام های بانکی چند میلیاردی که برگشت پیدا نمی کند، حقوق های نجومی، قاچاق کالا که کمر تولید را شکسته است. زمین خواری  و کوه خواری و رودخانه خواری ها و واردات بی رویه و بی کیفیت ... در همه ی این موارد دست تعدادی از کارمندان دولتی در کار است که با زد و بند و مخفی کاری و جعل اسناد و تفسیر به رأی قانون ، راه را برای خلافکاران باز می کنند. بنابراین نسبت به این موارد سلاح قانون و دادگاه و مسئولان اجرایی کشور باید تیز و برنده باشد تا کسی جرأت تخلف به خود ندهد.

در پایان چند نکته دیگر خدمت عزیزان مطرح می کنم:

1- بیشترین اختلاف ها و بگو مگوها در دنیا در مسائل سیاسی است. به خصوص این که ما معتقدیم سیاست از دین انفکاک ناپذیر است. و آیات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی قرآن را اگر از قرآن جدا کنیم حداقل یک سوم آیات قرآن حذف می شود. از این رو همه ی مسلمانانی که قرآن می خوانند و با روایات سروکار دارند به خود حق می دهند در مسائل سیاسی اظهار نظر کنند.بنابراین این اختلافات حتی در میان عالمان و مراجع نیز طبیعی است. در عصر مشروطیت شخصیت های درجه ی اول فقهی آن زمان مانند مرحوم سید محمد کاظم یزدی و شیخ فضل الله نوری که مخالف مشروطیت بودند در مقابل کسانی چون مرحوم آخوند خراسانی و مرحوم نائینی که طرفدار مشروطیت بودند قرار داشتند.

اگرچه در زمان ما به خاطر قدرت سیاسی، فقهی و نفوذ گسترده امام (ره) و روش بودن راه انقلاب، ما هیچ عالم برجسته ای نداریم که در مقابل انقلاب باشد و اصل انقلاب را قبول نداشته باشد، اما در خصوص برنامه های نظام و انقلاب اختلاف نظر بسیار است. باید این نظرها را شنید اما فصل الخطاب را نظر رهبری قرار داد. حالا اگر کسی با برخی خط قرمزهای انقلاب یا رهبری مخالفت کرد، انقلابیون باید در مقابل او موضع بگیرند اما نه به قیمت طرد کردن او، فکر او را رد کنند، اما نگذارند دشمنان از این اختلاف استفاده و آن فرد به دامن دشمنان پناه ببرد.

جذب حداکثری برای ما یک اصل است. فردی که انقلاب را قبول دارد اما حتی اگر دچار انحراف هم شده باشد باید دستش را گرفت واز لبه پرتگاه خارج کرد نه آن که او را هُل داد تا در دره سقوط کند.

حتی مخالفت با برخی از مواضع مقام معظم رهبری نیز نباید موجب طرد او شود. در گذر زمان و بتدریج چه بسا آن فرد به اشتباه خود پی ببرد. اما اگر رابطه ی خود را با او قطع کنیم و او را غیر خودی حساب کنیم، دشمنان او را به سمت خود خواهند کشاند.

اگر به مسأله عمیق تر نگاه کنیم، اختلاف نظرها را حتی در میان پیامبران و اولیاء الهی نیز می بینیم.به عنوان نمونه اختلاف نگاه اخلاقی و عرفانی خضر و موسی، اختلاف موسی با برادرش هارون و در برخی مسائل در قرآن کریم آمده که هر کدام از زاویه دید خود و با توجه به مقامی که داشتند به مسأله نگاه کردند و حتی اختلاف دیدگاه عرفانی میان حضرت عیسی و حضرت یحیی. اما از آن جایی که هدف و مقصدشان الهی بود، این اختلافات منجر به دشمنی و کینه و جبهه گری نشد، بلکه همچنان در یک راه و هدف و مسیر با هم بودند.

2- این روزها از بوق های تبلیغاتی دشمن مانند رسانه های انگلیس و آمریکا و یاران داخلیشان حرف ها و تحلیل های فراوانی درباره ی مرحوم هاشمی مطرح شده است که گویی می خواهند تحت عنوان فکر و دیدگاه های هاشمی چماقی بسازند برای کوبیدن انقلاب و رهبری.

پاسخ ما به این افراد روشن است. نسبت آقای هاشمی با رهبری و انقلاب معلوم است اما نسبت شما با او چیست؟ او یک مسلمان مؤمن انقلابی بود که شما هیچ کدام از این سه را قبول ندارید. او یکی از مسئولیت های مهم خود را تا پایان عمر حفظ کرد: ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام از آن زمان که تأسیس شد تا پایان عمر در دست مرحوم آیة الله هاشمی بود. کتاب های او، زندگی او، اعتقادات او همه بر خلاف راه و زندگی شماست. او با انقلاب اسلامی زاده شد، با انقلاب زندگی کرد و با انقلاب مُرد، و انشاء الله مجاهدان راه خدا هم محشور شود. اما شما تمام هدفتان نابودی انقلاب است. شما در زمان جنگ، در زمان ریاست جمهوری ایشان، پس از فوت مرحوم آیة الله طالقانی و پس از فوت مرحوم حاج احمد آقا سعی کردید با سیل تهمت ها، حرف ها و حدیث ها به گونه ای آقای هاشمی را خراب کنید و حالا که آن سلاح ها از کار افتاده است سعی می کنید به گونه ای دیگر خراب کنید. دست شما برای ملت ما خوانده شده است.

3- تشییع جنازه صدها هزار نفری مردم در تهران سند دیگری است بر این که هاشمی متعلق به هیچ جناح و حزبی نبود، بلکه متعلق به کل ملت و انقلاب بود. دشمنان به این تشییع جنازه چشم امید بسته بودند اما بدون هیچ حاشیه ای و باشکوه و اخلاص برگزار شد. مردم یک بار دیگر ثابت کردند وفادار و قدردان خدمتگذاران انقلاب خارج  هستند.

جا دارد در این جا از خانواده مرحوم هاشمی نیز تشکر کنیم که با همراهی و همکاری زیرکانه ی خود تلاش دشمنان و فتنه گران را ناکام گذاشتند. امیدواریم همان طور که حیات این مرد بزرگ منشأ خیرات و برکات فراوانی بود، مرگ او نیز در تقویت و تحکیم و همدلی و همزبانی مؤثر و منشأ برکات باشد.

 

 

خطبه دوم: سفارش به تقوا

   برجام

   قانون تمدید ده ساله ایران یا ایسا توسط آمریکا به اتفاق نظر مسئولان ایران نقض برجام است و مطالبه مقام معظم رهبری این بوده است که در مقابل این نقض عهد پاسخ قاطع داده شود.

آمریکا برای فرار از این نقض عهد گفته است که اجرای آن را متوقف می کند. عادت آمریکایی ها همیشه این بوده است که به مقدار قدرت خود و سکوت و ضعف طرف مقابل عمل می کنند. ابتدا می خواستند آن را اجرا کنند و پس از مشاهده تصمیم قاطع ایران برای مقابله می گویند آن را متوقف کردند. در هر حال مسئولان دست اندر کار باید بهوش و مراقب باشند، بخصوص این که عمر دولت کنونی آمریکا پایان یافته است و بناست دولت ترامپ که گفته است در برجام تجدید نظر می کند، بر سرکار آید.

علاوه بر این رئیس همین دولت به اصطلاح اهل تعامل یعنی آقای اوباما در نطق خداحافظی خود به دولت ترامپ توصیه می کند برجام را نقض نکند؛ نه به خاطر مسائل اخلاقی و پایبندی به تعهدات، بلکه به خاطر این که وجهه سیاسی آمریکا در دنیا خراب می شود و بعد آقای اوباما پیشنهاد می دهد شما به جای آن که برجام را نقض کنید بیایید تحریم های غیرهسته ای آمریکا را زیاد کنید، یعنی همین کاری که دولت اوباما در یک سال گذشته انجام داد.

اگر مسئولان اجرایی کشور قاطعیت را همواره چاشنی تدبیر خود داشته باشند و خط مشی های رهبری را راهبردهای کار خود قرار دهند ما شک نداریم که آمریکا در قضیه ی برجام نیز همانند عراق ، سوریه ، لبنان و غزه بازنده خواهد بود.

اخبار
ارتباط با امام جمعه