پنج شنبه 1396/5/26 - 36 : 8
مشخصات امام جمعه
صمد ناصری
صمد ناصری
خسروشهر
خطبه ها
بيانات در خطبه هاي نماز جمعه مورخ 1396/5/20
ربا

 

خطبه اول 20/5/96

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم * بسم الله الرحمن الرحیم

وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُهُ وَ ما لِلظَّالِمينَ مِنْ أَنْصارٍ (و هر چیز را که انفاق می کنید ، یا ( اموالی را که ) نذر کرده اید ( در راه خدا انفاق کنید ) ، خداوند آنها را می داند. و ستمگران یاوری ندارند.) (بقره / 270)

   اوصیکم و نفسی بتقوی الله عباد الله اتقوی الله (مؤمنین رضایت الهی را در نظر بگیریم که رضایت الهی در رعایت تقواست).

   در ادامه بحث که در مورد ربا بود این هفته هم این بحث را ادامه می دهیم.

   خداوند تبارک و تعالی به خاطر اینکه مؤمنین به گناه ربا آلوده نشوند از ثروتمندان خواسته دست فقیران را بگیرند تا آنها هم بتوانند چرخ زندگی خود را به گردش در بیاورند و به ربا آلوده نشوند.

   لذا در آیه 270سوره مبارکه بقره به خاطر تشویق مؤمنین برای انفاق می فرماید: هرانفاقی که انجام دهید آگاه هستم.

   و در آیه بعد می فرماید:

   إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَ إِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَکُمْ وَ يُکَفِّرُ عَنْکُمْ مِنْ سَيِّئاتِکُمْ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبيرٌ (271) اگر انفاقها را آشکار کنید ، خوب است! و اگر آنها را مخفی ساخته و به نیازمندان بدهید ، برای شما بهتر است! و قسمتی از گناهان شما را می پوشاند ( و در پرتو بخشش در راه خدا ، بخشوده خواهید شد. ) و خداوند به آنچه انجام می دهید ، آگاه است.

  در این دو آیه نکات بسیار مهمی است. اینکه انفاق می کنید خدا می داند و یا نذری که بر خود واجب کردید آنرا هم خدا می داند اینها مهم است اما مهمتر اینکه جمله ((و ما للظالمین من انصار)) به چند نکته دلالت دارد: 

   اول اینکه مراد از ظلم کردن در این، ظلم به فقراست که این همان خودداری کردن از انفاق و حبس حقوق آنها است.

دوم اینکه این نوع ظلم، کفاره ندارد. مثلا در افطار روزه در طول روز کفاره دارد اما پرداخت نکردن حقوق فقرا کفاره ندارد پس معلوم می شود که ترک انفاق از گناهان کبیره است چون اگر از گناه صغیره بود کفاره می داشت و نیز توبه هم مورد قبول نیست چون حق الناس است و مؤید این معنا روایات بسیاری است که : توبه در حقوق الناس قبول نیست مگر اینکه حق را به مستحق برگرداند. و همچنین شفاعت در قیامت هم شامل آن نمی شود و در این مورد در قسمتی از سوره مدثر می خوانیم: إِلا أَصْحَابَ الْیَمِینِ ﴿٣٩ فِی جَنَّاتٍ یَتَسَاءَلُونَ ﴿٤٠ عَنِ الْمُجْرِمِینَ ﴿٤١ مَا سَلَکَکُمْ فِی سَقَرَ ﴿٤٢ قَالُوا لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ ﴿٤٣ وَلَمْ نَکُ نُطْعِمُ الْمِسْکِینَ ﴿٤٤ وَکُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِینَ ﴿٤٥ وَکُنَّا نُکَذِّبُ بِیَوْمِ الدِّینِ ﴿٤٦ حَتَّى أَتَانَا الْیَقِینُ ﴿٤٧ فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِینَ  (مگر «اصحاب یمین‏» كه نامه اعمالشان را به نشانه ایمان و تقوایشان به دست راستشان  مى‏دهند)! (۳۹) آنها در باغهاى بهشتند، و سوال مى‏كنند... (۴۰) از مجرمان: (۴۱) چه چیز شما را به دوزخ وارد ساخت؟!» (۴۲) مى‏گویند: «ما از نمازگزاران نبودیم، (۴۳) و اطعام مستمند نمى‏كردیم، (۴۴) و اطعام مستمند نمى‏كردیم، (۴۴) و اطعام مستمند نمى‏كردیم، (۴۴) و همواره روز جزا را انكار مى‏كردیم، (۴۶)

تا زمانى كه مرگ ما فرا رسید!» (۴۷) از این رو شفاعت شفاعت‏كنندگان به حال آنها سودى نمى‏بخشد. (۴۸) چرا آنها از تذكر روى گردانند؟! (۴۹)

نکته سوم اینکه هرکس مرتکب این ظلم شود و نافرمانی خدا کند و حق فقرا را ندهد چنین کسی مورد رضایت خدا و مصداق إلّا لمن ارتضی نخواهد بود.

و نکته چهارم در مورد امتناع از اصل انفاق بر فقراست. در صورتی که فقیرانی باشند و احتیاج به کمک داشته باشند و حق آنها داده نشود از گناهان کبیره مهلک تر است و خدای تعالی بعضی از اقسام این خودداری را شرک به خدا و کفر به آخرت بیان کرده است.

   و در مورد امتناع از دادن زکات فرموده: وَوَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ  الَّذِينَ لَا يُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ ( فصلت/6-7) در این آیه کسانی که زکات نمی دهند را مشرکین خطاب کرده و فرموده: اینها به آخرت اعتقاد ندارند).

   *صدقه پنهانی و آشکارا:

در آیه إن تبدوا الصدقات فنعمّا هی: تبدوا به معنی اظهار است یعنی آشکار کردن. خداوند هم این را ستوده و هم پنهانی صدقه دادن را. علت حسن بودن هر دو نوع انفاق شاید زیاد باشد که در اینجا چند مورد عرض می کنم:

صدقه آشکار تشویق مردم و دعوت مردم به انجام کار نیک است و همچین موجب دلگرمی فقرا است چون وقتی می بینند افرادی هستند که تلاش برای رفع نیازهای نیازمندان میکنند دلگرم می شوند.

   و اما حُسن صدقه پنهانی این است که در خفا انفاق کننده از ریا و منّت و اذیت دور است چون فقرا را نمی شناسند تا به آنها منت گذارده شود و همچنین وقتی انفاق پنهانی شد آبروی فقیر هم محفو می ماند و احساس ذلت و خفّت نمی کند.

   خلاصه : صدقه علنی فوائدی دارد و صدقه پنهانی هم فوائدی دارد اما صدقه پنهانی خالص تر و پاک تر انجام می شود. لذا قرآن می فرماید: و إن تخفوها و تؤتوها الفقرا فهو خیرً لکم

   و در ادامه آیه پاداش انفاق را بیان می کند: و یُکفّر عنکم من سیّئاتکم و الله بما تعملون خبیرٌ. صدقه موجب پاک شدن گناهان می شود و هر کس صدقه بدهد نزد خداوند تبارک و تعالی عزیز می شود.

   و روایتی بسیار زیبا از رسول اکرم (ص) است که میفرماید: صدقه قبل از اینکه به دست فقیر برسد به دست خدا می رسد: إنّ الصدقه تقعُ بید الله قبل أن تقع فی ید الناس (وسائل/ج6/ص303)

   پس با صدقه دادن و همدیگر را کمک کردن جلوی ربا خواری را بگیریم و نگذاریم مؤمنی به خاطر عدم توانایی در خرید وسائل زندگی و هزینه بیماری و غیره به ربا رو بیاورد.

 

ارتباط با امام جمعه