شنبه 1395/11/2 - 5 : 23
مشخصات امام جمعه
سید علی شاهچراغی
سید علی شاهچراغی
شهر ري
خطبه ها
بيانات در خطبه هاي نماز جمعه مورخ 1395/10/24
حجة الاسلام والمسلمین شاهچراغی:مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی یک عالم دین و مُجاهد فی سبیل الله و استوره خستگی ناپذیر و حافظ و مُفَسِّر قرآن بودند.

(بسم الله الرحمن الرحیم ) (یاعباد الله اوصیکم ونفسی بتقوی الله)

در دعای مکارم الاخلاق به این فراز نورانی رسیدیم که اولین فراز را جلسه قبل عرض کردم که حضرت سجّاد (ع) از خدا می خواهد اَللّهُمَّ وَ اَنطِقنی بِالهُدی، وَ اَلهِمنِی التَّقوی (رياض السالکين/ج3/ص384-385)خدایا! زبانم را به نُطقی هدایت بخش، گویا کن و تقوا را به جان و دلم وارد کُن و به من الهام کن ، عرض کردیم اولین خواسته ای که در فرازهای گذشته حضرت سجاد(ع) عرضه داشت این بود که خدایا ! شیطان بنا دارد به زبان من گناهانی را القاء کند که من بدزبانی کنم و فُحش بدهم و ناسزا و دروغ بگویم و غیبت کنم عوض این گناهان به من کمک کن و توفیق بده زبانم به هدایت و ارشاد مردم باز شود . و خواسته دیگر حضرت عرضه داشت خدایا شیطان در نفس و دل من القائاتی دارد گاهی مرا به سوء ظن به دیگران وا می دارد که من نسبت به مردم بد بین باشم خدایا ! گاهی شیطان در دل من حسد و رَشک به دیگران را القاء می کند و گاهی هم آرزوهای دست نیافتنی عوض این القائات شیطانی که شیطان می خواهد در دل من ایجاد کند تو تقوا را جایگزین کن بگذار خداترسی در دلم پُر شود و قدرتی داشته باشم که در برابر گناه بایستم .

ما در خطبه های نماز جمعه که یکی از وظایفی که داریم همیشه توصیّه به تقوا است یا با آیه ای از قرآن یا حدیثی از پیامبر(ص) و ائمه (ع) همیشه این توصیّه به تقوی انجام می گیرد و موضوع تقوی هم یک موضوع بسیار مهّم است و دامنه بسیار گسترده ای دارد من بنا ندارم در این بحث وارد شوم چون این موضوع خودش یک فصل جدایی را می طلبد که انسان در اوصاف متقین و مجموعه کلمات امیرالمومنین علی (ع) و بویژه (خطبه حمام) را که 110 ویژگی برای متقین ذکر کرده است در جای خودش باید بحث شود.

و بر اساس اینکه حضرت در کلامشان گفته اند وَ اَلهِمنِی التَّقوی دو سه نکته را عرض می کنم :

اولین نکته : رایج ترین کلمه ای که ما در قرآن فراوان مشاهده می کنیم همین موضوع تقوا است و در نهج البلاغه کلمه تقوا و توصیّه به تقوا فراوان بیان شده است ، تقوا یعنی: حفظ روح و جان و دور بودن از گناه و معصیّت اینکه توصیّه به تقوا می شود یعنی اینکه انسان از گناه پرهیز و خودش را حفظ کند و اگر چنین توفیقی برای انسان حاصل شد که این هم براساس تهذیب نفس اتفاق می افتد و انسان در صدد خودسازی و تهذیب نفس بر آید چون تقوا باید در یک جای پاک که آن دل و روح انسان و جای خدا است در اینجا باید وارد شود و خدا در دل و قلوب ما است وقتی دل آلوده به گناه شد خداوند از آن دل کوچ می کند و دیگر در آن دل نمی ماند و لذا باید انسان دائماً مواظبت داشته باشد به قول شهید مطهری (رضوان الله تعالی علیه) تقوا یک قدرت معنوی و روحانی است که حافظ انسان است و انسان را از خطرات و پلیدی ها دور نگه می دارد و استاد مطهری هم می فرماید: انسان هم باید تلاش کند که این گوهر گرانبها و گوهر شب چراغ را حفظش کند و اگر ما مواظبش نباشیم و از تقوا نتوانیم نگهبانی کنیم از وجود ما خواهد رفت و باز ما آلوده به گناه و معصیّت خواهیم شد ، در اهمیّت تقوا من فقط یک جمله را بگویم که بعضی از بزرگان از اساتید خود خواسته بودند که ما را یک وصیّت و سفارش جامعی کنید که هم شاگرد عارف بود و هم استاد عارف بود استاد به ایشان خطاب کرد گفت من تنها تو را به یک وصیّت سفارش می کنم و آن سفارشی است که خداوند تبارک و تعالی به همه انبیاء و اولیاء خودش از اولین و آخرین داشته است که در (سوره نساء/آیه 131) آمده است که می فرماید: من همه شما را به تقوا سفارش می کنم و ما بالاتر از این توصیّه نداریم اگر بود خداوند آن توصیّه را به همه انبیاء می کرد و ابنکه خداوند همه را توصیّه به تقوا می کند نشان می دهد بالاترین سفارش و توصیّه تقوا است که اگر انسان به تقوا رسید به همه چیز خواهد رسید و همه اشراق ها و الهام ها به او وارد خواهد شد و چنین قدرتی را تقوا دارد و همه کسانی که به جایی رسیده اند از ترک گناه و معصیّت بوده است ، مرحوم ملاحسینقلی همدانی (رضوان الله تعالی علیه) می گوید این بنده ضعیف از این آیات و روایات فهمیده ام راه تقرب به خدا ترک گناه است.

نکته دوم : دایره تقوا همانطور که عرض کردم بسیار گسترده است ، اگر ما بخواهیم در این خصوص صحبت کنیم خودش خطبه دیگری را می طلبد من فهرست وار عناوین را خدمتتان عرض می کنم : در معنا و تفسیر تقوا گفته اند که خدا رحمت کند مرحوم آیت الله مشکینی  (رضوان الله تعالی علیه) را این را من از سالهای سال است که از ایشان دارم که ایشان در درس اخلاقشان و یکبارهم در نماز جمعه من از ایشان شنیدم که این حدیث را بارها ایشان نقل می کردند می فرمودند: تقوا این است که آنجایی که خدا تو را امر کرده و واجبی را بر تو واجب کرده تو را ببیند و آنجایی که تو را از گناهی ترک کرده است تو را آنجا نبیند اگر انسان چنین وضعیتی پیدا کند می شود اهل تقوا و آنقدر مواظبت بر خودش داشته باشد که اوامر الهی را به جان بپزیرد و آنجایی هم که خدا نهی کرده و دستور به ترک داده انسان در آنجا نباشد و لذا باید این تقوا در تمام شئون زندگی ما وارد شود چه تقوای قلبی و فکری و زبانی و ما متأسفانه در جامعه ما گرفتار این هستیم بسیاری سخن می گویند اما این سخنان گاهی اذیّت و آزار و گاهی هم طعنه به دیگران را ایجاد می کند اگر زبان و گوش و.... اهل تقوا شد حاضر نیست هر گناه و معصیتی را انجام دهد حتی در نوشتارمان آنچه را که می نویسیم نشانه ای از تقوا باشد و در موضوعات اجتماعی و اقتصادی و خانوادگی اگر روح تقوا در محیط خانه حاکم باشد زن و شوهر وظیفه شناس خواهند بود در تعلیم و تربیت و رسانه هایی که مکتوب یا غیر مکتوب هستند بحث تقوا در همه جریان های  زندگی ما جاری و ساری است که انسان باید به آن توجّه کند و به آن عنایت داشته باشد.

 نکته سوم: تقوا دارای برکاتی است اگر ما سعادت و خیر دنیا و آخرت را دنبالش هستیم خدا در تقوا قرار داده است ترک گناه و معصیّت و ترسیدن از خدا ، برکات تقوی قابل احصاء و شمارش نیست ، مرحوم آقا شیخ عباس (رضوان الله تعالی علیه) در کتاب شریف سفینة البحار از قرآن 12 برکت را ذکر کرده است که اگر انسان به همین 12 آیه پایبند باشد جزء متقین و در حوزه اهل تقوا قرار می گیرد من فقط دو سه نمونه عرض می کنم مثلاً : در تقوای فردی خداوند در سوره طلاق می فرماید: وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ (سوره طلاق آیه 2 و 3) هرکس تقوای الهی پیشه کند، خداوند راه نجاتی برای او فراهم می‌کند که دچار مشکلات و گرفتاریها نشود . در حدیثی از امیرالمومنان علی (ع) هست که حضرت فرمود : اگر تمام زمین و آسمان درهایش به روی انسان بسته شود و انسان در سایه تقوا می تواند همه درهای زمین و آسمان را به روی خودش باز کند و اگر همه گرفتاریها و غمهای عالَم بر سَرش بارید مولا می فرماید در سایه تقوی می تواند گره گشایی کند و این کلام خدا است این در تقوای فردی.

تقوای اجتماعی : در اجتماع هم همین است ، جامعه اگر از پلیدیها و بی انصافی ها و گرانفروشی ها و از ظلم و ستم به دیگران دور شد وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُري آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ(سوره اعراف/آیه 96) و اگر مردم آن شهرها که به عذاب گرفتار شدند، ایمان آورده و تقوا پیشه کرده بودند، به یقین از آسمان و زمین برکت هایى بر آنان مى گشودیم چرا دعا می شود ولی باران نمی آید؟گاهی گناهان اجتماعی و دست جمعی و لذا هم باید فردی به درگاه خدا توبه کرد و هم گاهی دسته جمعی به درگاه خدا تو به کرد این برکات نه تنها در دنیا است در آخرت برکاتش نیزآنقدر زیاد است که من فقط یک جمله را عرض کنم : وقتی هواپیمای شهید محلاتی و چهل نفر از نمایندگان مجلس و غیره قصد سفر به جبهه جنگ را داشتند جناب آقای اکرمی هم بنا بود با اینها باشد که شهادت نصیب ایشان نشد و از قافله عقب ماند ، یکی از شهدا به ایشان گفتند : آقای اکرمی شما یک استخاره برای من بگیر اگر استخاره خوب آمد من این سفر را بروم ،آقای اکرمی استخاره کردند سال 64 آقای اکرمی گفتند من قرآن را باز کردم این (سوره نحل /آیه 30تا 32 ) آمد وَقِیلَ لِلَّذِینَ اتَّقَوْاْ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّکُمْ قَالُواْ خَیْراً لِّلَّذِینَ أَحْسَنُواْ فِی هَذِهِ الدُّنْیَا حَسَنَةٌ وَلَدَارُ الْأَخِرَةِ خَیْرٌ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِینَ وبه اهل تقوا گفته شد: پروردگارتان چه نازل کرده است؟ گویند: خیر(مجموعه خوبیها)را خداوند نازل کرده است برای کسانی که نیکی کرده اند در این دنیا نیکی است و قطعاً سرای آخرت بهتر است و چه نیکوست سرای متقین و یکی از نامهای بهشت دار المتقین است ، پس تقوا برکات مادی و معنوی دارد .

پس در مجموع این کلام حضرت سجّاد(ع) به ما می آموزد وَ اَلهِمنِی التَّقوی خدایا تقوا را به دلهای ما وارد کن و ما را از گناهان و معاصی دور نگه دار تا مجموعه این برکات انشاالله شامل حال همه ما شود.

(یاعباد الله اوصیکم ونفسی بتقوی الله)

خطبه دوم: هفته ای که گذشت نظام اسلامی ما یکی از ارکان و از استوانه های نظام را از دست داد مرحوم آیت الله آقای هاشمی رفسنجانی هم نام آشنا و هم چهره آشنا برای مردم ما بودند ، من این مصیبت عظما را ابتداً به ساحت مقدس حضرت ولی عصر(عج) و مقام معظم رهبری (حفظه الله تعالی علیه) و جامعه روحانیّت بویژه روحانیّت محترم شهرری و بلاَخص به حضرت آیت الله ری شهری تولیّت محترم آستان مقدس حضرت عبد العظیم حسنی(ع) و شما مردم خوب و مُتِدَیّن خواهران و برادران و خانواده محترمشان تسلیت و تعزیّت عرض می کنم.

ما شاید بعد از امام که آن تشییع جنازه انجام گرفت حالا نه در آن سطح ، واقعاً در سطح بعد از امام کم نظیر بود و عالِمان بزرگی از میان ما رفتند اما انصافاً کم نظیر بود این تشییع جنازه و همه افراد با سلایق و افکار مختلف حضور داشتند ، یک دلیل مهّمی که می تواند این تکریم ها و تجلیل ها را به دنبال داشته باشد شخصیّت خود آقای هاشمی است به عنوان اینکه آقای هاشمی یک عالِم دین بود و مردم به عُلمای خودشان احترام می کنند و مردم قدردان عُلما و دانشمندانشان هستند ، آقای هاشمی یک مُجاهد فی سَبیل الله بود یعنی یک چهره ای که قریب پنج سال در زندان آن هم در سخت ترین شرایط که همین الان که می آمدم در یکی از مصاحبه های ایشان شنیدم که یک شب از غروب آفتاب در شبهای زمستان تا طلوع فجر مرا شکنجه دادند تا جایی که ساق پایم شکست و گوشت آویزان شد تا این حد این چهره در راه خدا و برای خدا اینگونه جهاد و مبارزه دارد ، هاشمی یک استوره خستگی ناپذیر بود علی رغم همه پیشامد ها و جریانات مختلف که گاهی اتفاق می افتد و گاهی هم آدم خودش را بازنشست می کند خودش را شما ببینید با 82 سال سن با نشاط می آید وارد میدان می شود و کار می کند اینها می تواند اسوه و الگو باشد برای همه ما و یک انسان دلداده به اسلام و انقلاب بود که از جان و هستی و مال خودش در این راه فدا می کند تا اسلام حیاط پیدا کند و تا انقلاب زنده بماند واقعاً گاهی بعضی از ابعاد شخصیّتی آقای هاشمی حتی برای ما هم تازگی دارد ، ببینید یک عالِمی که عُمرش در مبارزه است اما شما ببینید از کارهای علمی باز نمی ماند و غفلت ندارد ایشان گفتند: من کوچک بودم و عشق به قرآن را پدرم به دل من انداخت و وقتی قرآن می خواند با آن صدایی که ایشان داشت صبح ها من از خواب بیدار می شدم در حوزه علمیه قم مرسوم نبود حتی در سطح معدودی حافظ قرآن بودند آقای هاشمی در همان دوره حافظ قرآن می شود و با قرآن اُنس برقرار می کند تا جایی که وقتی آقای هاشمی خدمت  مرحوم آیت الله عظمای بروجردی می رسند شهریه ایشان را دو برابر می کنند همین اُنس و عشق و علاقه به قرآن در زندان ایشان را وادار می کند که یک کار قرآنی انجام بدهد می گوید من در آن یک ماهی که در سلول انفرادی بودم تنها چیزی که داشتم همان آیات قرآن بود که حفظ کرده بودم و روی این آیات کلمه به کلمه فکر کردم مثلاً : این بسم الله الرحمن الرحیم چند کلمه دارد و چی ازش استفاده می شود اینها را همه در ذهنم بود و کاغذی هم نداشتم که بنویسم وقتی به زندان عمومی رفتم همه آنچه را که فکر کرده بودم آوردم و عُلمایی هم آنجا بودند با آنها مشورت می کردم دفتر هایی را که من آنجا می نوشتم آسان نبود که از زندان بیرون کرد با چه شکلی من این دفترهایی را که می نوشتم پُر می شود به خانواده ام می دادم که از زندان بیرون می بردند تا ساواک متوجه نشود که من این نوشته ها را دارم و دفترهای جدیدی برای من می آوردند و من می نوشتم که وقتی از زندان آزاد شدم تقریباً این کار انجام شد این نوشته ها را دادند به دفتر تبلیغات قم عده ای از فُضلای حوزه 000/90 ساعت روی آن کار کردند یعنی بیش از 10 سال نتیجه اش چی شده ؟ 20 جلد تفسیر قرآن شده بنام تفسیر راهنما و بیش از 30 جلد هم فرهنگ قرآن شما هر موضوعی را که بخواهید در رابطه با قرآن بدانیم که در قرآن آمده به این کتاب می توانید مراجعه کنید و در کنار مبارزه از کارهای علمی غفلت نمی کند ، من به ذهنم می آید دو نکته خیلی مهّم است :

اولین نکته : این است که آقای هاشمی با مردم بود و از مردم جدا نبود در خدمت به مردم و کارهایی را که داشت برای مردم انجام می داد عاشق این کار بود وقتی شما این تشییع جنازه را می بینید مردم زمانی می آیند در تشییع جنازه انسان شرکت می کنند که به انسان علاقه دارند و احساس کردند یک خدمتگزار را از دست دادند و می آیند وارد صحنه می شوند و این تشییع جنازه کم نظیر را انجام می دهند ، این سخنی که از امام هشتم نقل شد در( نهج البلاغه /حکمت 10) آمده است واقعاً مردم گریه می کردند امیرالمومنین علی (ع) می فرماید: به شکلی زندگی کنید که وقتی که مُردید مردم گریه کنند و اشک بریزند برایتان و در مراسم ایشان همین گونه بود .

دومین نکته:راز و رمز موفقیّت و محبوبیّت آقای هاشمی مسئله همراه بودن با ولایت بود آن زمانی که امام بود آقای هاشمی با امام بود و آن زمانی که امام از دنیا رفت آقای هاشمی با مقام معظم رهبری بود این پیوند با ولایت از امتیازات آقای هاشمی است و شما در این روزها کلمات زیادی از خود ایشان شنیده اید و یکی از روحانیون نقل کردند که هفته ای یکبار می رفتم خدمت آقای هاشمی و ساعتی را خدمتشان بودم ، آن آقای روحانی می گوید من خودم شنیدم که آقای هاشمی گفتند: که سپاه نور چشم من است و مقام معظم رهبری آقای خامنه ای (حفظه الله تعالی علیه) جان من است ، من خودم در جلسه ای که تعدادی از ائمه جمعه خدمت آقای هاشمی بودیم آقای هاشمی خودشان گفتند :روزی نشده است که بر من بگذرد و من آن روز تماس با حضرت آقا نداشته باشم و احوالشان را نپرسیده باشم و یک روزی که من خصوصی خصوصی خدمت مقام معظم رهبری رسیدم دیدم حضرت آقا دارند تلفن می زنند من نشستم حضرت آقا که تلفنشان تمام شد فرمودند: داشتم با آقای هاشمی صحبت می کردم این ارتباط و پیوند با ولایت این هم نکته دیگری بود که باعث شد راز و رمز محبوبیّت آقای هاشمی در بین مردم حفظ شود حضرت آقا می فرمایند: من 59 سال که یک روز و دو روز نیست بلکه یک ریشه برادری قوی است.

انشاالله روح بلند این عالِم جلیل القدر را با ارواح انبیاء و اوصیاء بویژه حضرت زهرا(س) که به ایشان خیلی هم عشق می ورزیدند محشور باشند.

من به دو نکته دیگر اشاره کنم:

دوشنبه 27 دیماه سالروز شهدای فدائیان اسلام را داریم شهید نواب صفوی و شهید طهماسبی و برادران واحدی و شهید ذوالقدر ، در قرآن چند چیز ارزش است: یکی تقوا ، گاهی علم ارزش است هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ(سوره الزمر/آیه 9) آيا كسانى كه مى‏دانند و كسانى كه نمى‏دانند يكسانند.،گاهی جهاد ارزش است ، اما در قرآن یک چیز دیگر ارزش شمرده شده است گاهی پیش گامی هم یک ارزش است وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ، أُولئِک الْمُقَرَّبُونَ(سوره مبارکه واقعه / آیه 10و 11) سبقت گيرندگان، مُقدم هستند آنانند همان مقربان اله ی. این شهدای فدائیان اسلام و موتلفه پیشگامان نهضت اسلامی هستند لذا ارزش اینها ارزش بسیار بالایی است و من بارها هم گفتم: برخی از این شهداء در همین شهرری دفن هستند بروید اینها را زیارت کنید .

روز 29 دیماه هم روز غزه است آنچه که در رابطه با غزه باید اشاره کنم از امتیازات اینها مقاومت است و مقاومت و در یک منطقه کوچکی هم اینها محصور هستند و چند تا جنگ را برای اینها پیش آوردند اما اینها صبوری کردند و دشمن را با شکست روبرو کردند با خانه های خراب و در یک شرایطی هم هستند که سازمانهای حقوق بشر هم چشمشان را بستند که ننگ ابدی برای اینها که ببینند یک ملّتی اینطور در محاصره است نفس نمی کشند ولی اینها مقاومتشان را ادامه می دهند و بی تردید همانگونه که مقاومت در سوریه جواب داد انشاالله و بِفَضلِ اللّهی مقاومت در عراق و موصل و یمن جواب می دهد و در فلسطین هم جواب خواهد داد انشاالله.

اخبار
ارتباط با امام جمعه